کاشی سنتی رنجبران

صفحه اصلی  |  مقاله ها  |  فنّاوری بازیافت
فنّاوری بازیافت
 

فنّاوری بازیافت

انتخاب فنّاوری:بفبببرای انتخاب فنّاوری مناسب برای دفع ضایعات جامد باید عوامل گوناگون را مد نظر قرار داد در این بخش به بعضی از این عوامل اشاره می‌گردد:

شرایط اقلیمی: شهر تهران با میزان بارندگی 250 میلی متر در سال جزء مناطق نیمه خشک محسوب می‌گردد. آب شرب تهران از آب‌های سطحی سلسله جبال البرز تامین می‌گردد. در سالهای اخیر به علت افزایش بی‌رویه جمعیت و افزایش شهرک‌های اطراف تهران و بروز خشک سالی‌های پی در پی، بیش از 40 درصد آب اهالی شهر تهران از طریق آب چاه تامین می‌گردد. توجه به بهداشت حوضچه‌های آب‌های زیرزمینی و عدم آلوده سازی این منابع ارزشمند باید مورد توجه مسئولین و سیاست گذاران قرار گیرد. در بسیاری از کشورها ورود شیرابه مراکز دفن به سفره‌های آب زیرزمینی هزینه‌های فراوانی را برای تصفیه آب تحمیل کرده است. وجود زمین‌های بایر در اطراف تهران این امکان را فراهم می‌آورد تا مسئولین در مورد دفن بهداشتی زباله راحت‌تر تصمیم گیری نمایند. امروزه حمل و نقل زباله توسط خطوط راه آهن به اطراف شهرهای صنعتی امری معمول و قابل اجرا می‌باشد.

شرایط قانونی :در کشور ما برخلاف کشورهای اروپایی و آمریکایی قوانین سخت یا ضمانت‌های اجرایی قوی در زمینه محدودیت‌های دفن زباله یا سایر روشهای دفع مواد زائد وجود ندارد. شاید این امر نکته‌ای مثبت برای مدیران اجرایی به نظر برسد ولی در واقع تصمیم گیری را برای مدیران توانمند و دلسوز بسیار سخت می‌نماید. از آنجائیکه هیچ قانون خاصی در این زمینه وجود ندارد، طبعا استانداردی نیز برای رعایت باقی نمی‌ماند. به همین منظور در کشورهای جهان سوم موفقیت یک پروژه بیش از همه چیز به دانش و توانمندی مدیر مرتبط است. یکی از راهکارهایی که می‌توان هنگام خرید فنّاوری دفع مواد زائد به آن توجه نمود ملزم نمودن تولید کننده خارجی به رعایت استانداردهای زیست محیطی جدید دنیا است. در بسیاری از موارد، شرکتهای خارجی استانداردهای سابق کشورهای اروپایی یا آمریکایی را به عنوان استاندارد روز آن کشورها معرفی می‌کنند. تغییر سریع استانداردهای زیست محیطی در کشورهای مذکور و دشوارتر شدن ضوابط گازها و مواد خروجی، بسیاری از شرکتهای خارجی را ترغیب می‌نماید تا صنایع قدیمی را به کشورهای جهان سوم بفروشند. در همین راستا می‌توان شرکتهای خارجی را ملزم نمود تا صنعت خود را تحت نظارت شرکتهای بین‌المللی بیمه تضمین نمایند. این امر آسایش خاطر مدیران اجرایی را نیز به همراه خواهد داشت. کیفیت و نوع مواد زائد، انتخاب فنّاوری‌های مناسب برای دفع یا بازیافت مواد بستگی به اجزاء تشکیل دهنده موادزائد دارد. قبل از انتخاب هر نوع دستگاهی باید مواد ورودی دستگاه با مواد ورودی مواد زائد در کشور ما مورد مطابقت قرار گیرد. در بسیاری از فنّاوری‌های پیشرفته مواد زائد بصورت کاملا تفکیک شده و با میزان مشخص وارد دستگاه می‌گردد. این مسئله در بسیاری از کشورها به راحتی امکان پذیر است زیرا برنامه‌های تفکیک مواد در مبدا به خوبی در حال اجرا است. این در حالی است که در کشور ما مسئله تفکیک مواد در مبدا هنوز مسئله جدیدی است و این برنامه گامهای اولیه را طی می‌کند. درصد رطوبت مواد زائد از دیگر مسائلی است که در هنگام بررسی فنّاوریها باید مورد توجه قرار گیرد. در هنگام امکان سنجی صنایع جدید مساله پشتیبانی فنی، تامین قطعات و میزان وابستگی به خارج، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. بسیاری از صنایع قابلیت پشتیبانی توسط شرکتهای داخلی را دارا هستند. یکی از پیش شرطهای موفقیت یک صنعت در کشور، استفاده از بخش خصوصی است. حمایت از بخش خصوصی اعم از بخش تحقیقات، مهندسی و تجاری نقش مهمی در این امر دارد.

استفاده از تجارب: برای انتخاب فنّاوریهای مورد نظر می‌توان از تجارب سایر کشورها استفاده نمود. در این رابطه می‌توان جدول تطبیقی برای شناسایی اولویتهای کشورهای مختلف تهیه نمود و با استفاده از نتیجه بدست آمده در سایر کشورها به خرید و تهیه دستگاههای مورد نظر اقدام نمود.

 

 

 

مواد زائد و محیط زیستمواد زائ

 

زیست

 

مواد زائد و محیط زیست

روزانه6500 تن زباله در تهران تولید می‌شود. دفن زباله تاثیرات زیادی بر محیط زیست دارد. بعضی از عواقب زیست محیطی عبارتند از:

تولید گاز: به علت فعل و انفعالات باکتریایی، گاز متان تولید و وارد محیط زیست می‌شود.

تولید شیرابه‌ها: شیرابه‌های سمی در محلهای دفن تولید می‌شود اگر این شیرابه‌ها جمع‌آوری و تصفیه نگردد، به مرور زمان وارد سفره‌های آبهای زیرزمینی می‌گردد و باعث آلودگی آبها می‌شود.

شیوع بیماریها: در صورت عدم رعایت مسائل بهداشتی و دفن کامل زباله‌ها امکان شیوع بیماری‌ها وجود دارد.

آلودگی صوتی: حمل و نقل زباله باعث آلودگی هوا می‌گردد.

 آلودگی هوا

در تمام نقاط دنیا به علل مختلف از جمله عدم وجود محلهای مناسب برای دفن زباله، به سوزاندن زباله روی می‌آورند. جدول ذیل انواع آلاینده‌های هوا را به طور مختصر بیان می‌کند. در اروپا تلاش زیادی انجام می پذیرد تا با استفاده از فنّاوریهای جدید و استفاده از انواع فیلترها، از آلایندگی زباله سوزها بکاهند.

منبع تولید

نوع آلاینده

بویلرهای صنعتی، نیروگاههایی که از سوخت زغال و نفت استفاده می‌کنند، زباله سوزها، خودروهای دیزلی

SO2

نیروگاهها، فعالیتهای ساخت و ساز،‌ صنایع معدن، زباله سوزها، خروجی خودروها

مواد معلق مانند دود و بخار

خروجی خودروها، نیروگاههایی که از سوخت زغال، نفت و گاز استفاده می‌کنند، بویلرهای صنعتی، زباله سوزها

NO2

خروجی خودروها،‌ سوخت مشتقات نفتی

CO

زباله سوزها، سوخت زغال

Dioxin PAHs PcBs

استفاده از بنزین سرب دار در اتومبیلها، تولید باتری، زباله سوزها، ‌صنایع فلزی

فلزات سمی مانند سرب

محلهای دفن زباله

CH4

محلهای دفن زباله

بوهای نامطبوع

 

ارزیابی زیست محیطی محلهای دفن زباله

امروزه برای انتخاب محل دفن بهداشتی باید ارزیابی زیست محیطی انجام پذیرد. در این نوع ارزیابیها تاثیرات دفن زباله بر محیط اطراف و راهکارهای مقابله با آن مورد بررسی قرار می‌گیرد. از جمله عواملی که مورد ارزیابی قرار می‌گیرد، عبارت است از :

شرایط خاک و توپوگرافی

شرایط زمین شناسی

شرایط هیدرولوژی

وضعیت آبهای سطحی

احتمال آلودگی آبهای زیرزمین

فاصله حمل مواد از مبدا تا محل دفن

آلودگی هوا

محاسبه ظرفیت محل دفن

 

شیرابه

تولید زباله تاثیرات منفی فراوانی بر محیط زیست ما دارد. انسان از دیرباز به دفن زباله‌های خود می‌پرداخته است. حجم وسیع و تنوع زباله مساله دفن زباله را به یکی از مسائل پیچیده دوران ما بدل ساخته است. دفن بهداشتی زباله یکی از قدیمی ترین راههای دفع زباله است. پس از دفن زباله، مساله مهار شیرابه‌های تولید شده از اهمیت بسزایی برخوردار است. شیرابه‌ها راه خود را در لایه‌های خاک پیدا می‌کنند و سفره‌های آب زیرزمینی را آلوده می‌کنند. هر سال در دنیا میلیونها دلار صرف تحقیقات در زمینه مهار شیرابه‌ها و جلوگیری از آلودگی آبهای سطحی و زیرزمینی می‌گردد. تاثیر شیرابه‌ها بر منابع آبی عبارتست از :

تاثیر بر خواص شیمیایی و میکروبیولوژی خاک- کاهش خاصیت پالایش خاک.

آلوده سازی ‌های زیرزمینی که منابع آب شرب هستند.

آلوده سازی آبهای سطحی زیرزمینی که برای آبیاری مزارع مورد استفاده قرار می‌گیرند.

آلوده سازی آبهای سطحی و زیرزمینی که برای فرآیندهای صنعتی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

 

کیفیت شیرابه‌ها

جالب است بدانیم که پس از دفن زباله‌ها، چه اتفاقی می‌افتد بستگی به میزان رطوبت زباله‌ها، میزان باران، نوع خاک و … شیرابه تولید می‌گردد. اما کیفیت همین شیرابه‌ها در چندین مرحله تغییر می‌کند.

مرحله اول: در مرحله اول تجزیه هوازی انجام می‌گیرد. به عبارت دیگر اکسیژن توسط باکتریها مصرف می‌شود و دی اکسید کربن تولید می‌شود. تولید گاز دی اکسید باعث کاهش تبادل هوا با زباله می‌گردد. در این محله PH شیرابه نسبتا بالا است.

مرحله دوم: در مرحله دوم شرایط بی هوازی حاکم است. باکتریهایی که بدون نیاز به اکسیژن فعالیت دارند، باکتریهای غالب در این مرحله هستند. نیتراتها و سولفاتها به آمونیوم و سولفید تبدیل می‌گردند و کاهش شدید PH مشاهده ‌گردد. شیرابه در این مرحله حالت اسیدی دارد. از این رو به این مرحله، مرحله اسیدی نیز گفته می‌شود.

مرحله سوم: در مرحله سوم نیز شرایط بی‌هوازی حاکم است. تولید گاز متان و دی اکسید کربن در این مرحله انجام می‌گیرد. مراکز دفنی که در مرحله سوم یا مرحله متان قراردارند در شرایط ثبات به سر می‌برند.

 

مواد زائد خطرناک

امروزه مواد شیمیایی در همه صنایع کاربرد دارند صنایع پلاستیک، صنایع کاغذ سازی، صنایع پتروشیمی و صنایع دارویی همه به نحوی وابسته به مواد شیمیایی هستند. بیش از هفتاد هزار ماده شیمیایی در جهان امروز به صورت روزمره مصرف می‌گردد. بعضی از این مواد بطور طبیعی در خاک وجود دارد و بعضی دیگر حاصل تلاش انسان است. این مواد زائد اگر با روشهای صحیح دفع شوند، خطری موجودات زنده را تهدید نمی‌کند، اما در صورتیکه در امر دفع این مواد دقت کافی به عمل نیاید، باعث زیان و ضرر به انسان گیاهان و جانور خواهد شد.

 

منشاء مواد زائد خطرناک

هنگامیکه مواد شیمیایی خطرناک دور ریخته می‌شوند، تبدیل به مواد زائد خطرناک می‌گردند. این مواد بطور عام محصول جانبی یک فرآیند تولیدی هستند. در منزل هر یک از ما باتری‌های قدیمی، قوطی انواع حشره کشها، باقیمانده رنگ و تینر پیدا می‌شود.

 

چرا نام این مواد را مواد زائد خطرناک می‌گذاریم

این مواد نه تنها تقریبا تجزیه ناپذیرند، بلکه میزان کمی از این مواد باعث از بین رفتن موجودات زنده و آلودگی آبها می‌گردد.

 

انواع مواد زائد خطرناک

 

مواد خورنده: انواع اسیدها شامل این گروه هستند. اسیدها به مرور زمان باعث از بین رفتن قوطی‌های فلزی می‌شوند این مواد در صورت تماس با پوست سوزش شدیدی را ایجاد می‌کنند و بخار متصاعد شده از این مواد باعث سوزش چشم انسان می‌شود.

مواد قابل اشتعال: این مواد شامل انواع رنگها، بنزین، تینر، مایعات براق کننده مبلمان و… می‌شوند این مواد قابلیت اشتعال زیادی دارند. گاز متصاعد شده از این مواد باعث خارش پوست می‌شود و برای ریه انسان مضر است این مواد باید کاملا دور از دسترس کودکان باشند و از نگهداری بی مورد این مواد در منزل پرهیز گردد.

مواد فعال: این مواد در صورت تماس با سایر مواد شیمیایی باعث انفجار و یا تولید گازهای سمی می‌کند. برای مثال سفید کننده کلرین در صورت ترکیب با آمونیاک تولید گاز خطرناکی می‌کند. در صورت نگهداری این مواد در منزل، باید با دقت روش استفاده و نگهداری مواد را از روی کاغذ راهنما مطالعه نمود.

مواد سمی: مواد سمی همان گونه که از نامشان پیداست باعث ایجاد مسمومیت، بیماری و حتی مرگ انسان می‌گردد. بسیاری از این سموم نباتات و تمیز کننده‌هایی که در منزل مورد استفاده قرار می‌گیرند، در صورت مصرف مستقیم توسط انسان باعث بیماری و حتی مرگ می‌شود. این مواد باید از دسترس کودکان دور باشد و حتی الامکان در ظروف و جعبه‌های مخصوص نگهداری شود و از نگهداری آنها در ظروف متفرقه جدا خودداری شود.

 

مواد زائد خطرناک چه سرنوشتی دارند؟

مواد زائد خطرناک چه سرنوشتی دارند؟ سازمان بازیافت و تبدیل مواد به دنبال راهکارهایی برای دفع مناسب این مواد می‌باشد. یکی از مسائل تفکیک زباله در مبدا، جداسازی این گونه مواد است. سازمان بازیافت و تبدیل مواد در مکانهایی که اعلام می‌گردد، اقدام به جمع‌آوری این مواد خواهد نمود. روشهایی که برای دفع مناسب این مواد امروزه در دنیا مورد استفاده قرار می‌گیرد.

:دفن در مکانهای مناسب، سوزاندن کنترل شده این مواد، ذخیره سازی در محلهای مناسب و با استفاده از عایق، روشهای بازیافت و استفاده دوباره از مواد در صنعت

 

مدیریت مواد زائد خطرناک چه مشکلاتی دارد؟

مدیریت مواد زائد خطرناک از حساسیت ویژه‌ای برخوردار است با وجود پیشرفتهای فراوان در فنّاوری‌های حمل و نقل و دفع مواد زائد، شاهد حوادث خطرناکی در سطح جهان هستیم در صورت واژگونی کامیونها و واگنهای حمل مواد مختلف شیمیایی، آلودگی‌های زیادی به وجود می‌آید. دفع غیر قانونی مواد شیمیایی و تخلیه مواد در آبراهها باعث تهدید جدی اکو سامانه‌های مختلف می‌شود.

 

1401/05/15
بالا