ریچارد باس عنوان می دارد سیستم متخصص (خبره )یکی از شاخه های هوش مصنوعی است که با گردآوری دانش تخصصی و اطلاعـات کارشناسی دریک حوزه خاص واستفاده از منطق می کوشد تا درکنار متخصصان و همپای آنان بـه عرضـه خـدمات تخصـصی بپـردازد .بـه عبارت دیگر این سیستمها نرم افزارهای کامپیوتری هوشمندی هستند که درآنها نقش تخصـصی کارشناسـان بـه صـورت مجموعـه هـای اطلاعات علمی گرد آمده است.

به زعم بروس و بوچمن بطورکلی سیستمهای مبتنی بر دانش اغلب سیستم خبره نامیده می شوند.سیستم خبره از دانش انسانی برای حـل مسائلی سود می جوید که نیازمند هوش می باشد.داده هائی که در چنین سیستمی مورد استفاده قرار می گیرد دانش تخصصی نامیده می شود.این داده ها سپس برای حل مسائل بکار می روند.

کتابها و دفترچه های راهنما حاوی دانش گسترده ای هستند اما شخص ابتدا باید آنها را مطالعه کرده ،سپس تفسیر نماید تـا مـورد اسـتفاده قرار گیرد.برنامه های سنتی کامپیوتری وظایف را از طریق منطق تصمیمی انجام می دادند که شامل دانش محدودی از الگـوریتم مقـدما تی برای حل مسائل مشخص و با شرایطی که ضرورتاً می بایست محدود می بود، میشد.همانطور که دانش برنامه ها تغییر می کرد خود برنامه ها نیز متحول می شدند و اغلب می بایست که تغییریافته و بازسازی می شدند.

اما درسوی دیگر سیستم خبره با جمع آوری ذره ذره دانش متخصصان انسانی وگردآوری آنها در یک پایگـاه داده از آنهـا درحـل مـسائل ستفاده می کند.برای حل هر مسأله با همان قسمت که مربوط به مسأله می باشد.مکانیزم انجام اینکار درادامه توضیح داده می شود.

برای حل مسأله جدید و متفاوت که در قلمرو بانک اطلاعاتی سیستم خبره است باز هم ازهمان نرم افزار استفاده می شود بدون آنکـه نیـاز به برنامه ریزی مجدد باشد.این سیستمها توانائی توضیح و استدلال فرایند انجام کار از طریق ردیابی مراحل آنرا داشته و سطوح اطمینـان و عدم قطعیت را می توانند کنترل کنند،ویژگیهائی که برنامه های سنتی فاقد آن بوده اند. چرا که سیستمهای خبره با روشهای جـستجو و بـا بهره گیری از شیوه های اکتشافی - ابتکاری به استنتاجات منطقی پرداخته در حالیکه برنامه هـای سـنتی بـه علـت اسـتفاده از روشـهای الگوریتمی فاقد انعطاف لازم میباشد.

زبانهای برنامه نویسی سنتی مثل C و FORTRANبمنظور دستکاری نظام مندداده ها طراحی و بهینه سازی شده اند درحالیکه انـسانها برای حل مسائل پیچیده به روشهای بسیار انتزاعی ونمادین تمسک می جویند که به هیچ وجه برای بکارگیری در زبانهـای سـنتی مناسـب نیستند.اگر چه اطلاعات انتزاعی می توانند در این زبانها مدلسازی شوند ، امـا کوشـشهای قابـل تـوجهی بـرای تبـدیل اطلاعـات بـه یـک Format قابل استفاده در مدلهای برنامه نویسی نظام مند مورد نیاز است .

یکی از نتایج تحقیقات در زمینهAI تکنیکهائی است که اجازه می دهد اطلاعات درسطوح بسیار انتزاعی مدلسازی شوند .این تکنیک هـا در زبانها یا ابرازهائی تجسم یافته اند که اجازه می دهد برنامه هائی ساخته شوند که کاربردشان بسیار مـشابه منطـق انـسانی بـوده و بنـابراین توسعه و نگهداری آنها نیز بسیار ساده تر می شود.این برنامه ها که با متخصصین انسانی رقابت می کنند، سیستم خبره نامیده می شوند.

دسترسی به برخی ابزارهای سیستم خبره از جمله CLIPS) که درقسمتهای بعدی به آن خواهیم پرداخت ) و انواع شـل بدنـه سیـستم خبره سهم عمده ای درکاهش زحمات و هزینه توسعه سیستم خبره دارد.

برنامه نویسی قانون مدار کی از پرکاربردترین تکنیکهای توسعه سیستم خبره می باشد.در این نمونه برنامه نویسی قوانین بصورت اکتشافی ابتکاری با زنمائی شده ویک دسته اعمالی که باید دریک موقعیت معین انجام شوندرا مشخص می سـا زد.قـانون از دو قـسمت تـشکیل شده .قسمت اگر و قسمت آنگاه .

بخش اگر یک دسته الگوهائی است که حقایق یا داده هائی را مشخص می سازد که سبب می شـود قـانون بتوانـد فراینـد انطبـاق الگوهـا راانجام دهد و منطبق سازی الگوها نامیده می شود.ابزار سیستم خبره مکانیسمی را در اختیار قرار می دهد کـه موتـور اسـتنباط نامیـده مـی شود.این مکانسیم حقایق را با الگوها منطبق کرده و معین می سازد چه قانونی قابل بکارگیری است.

بخش آنگاه قانون یک سری اعمالی است که زمانیکه قانون قابل بکارگیری است اجرا می شود.این اعمال زمانیکه موتـور اسـتنباط دسـتور انجام عملیات را می دهد، اجرا می شود .موتور استنباط یک قانون را انتخاب کرده و سپس عملیات مربوط به قانون انتخاب شده انجام مـی گیرد(که ممکن است به لیست قوانین قابل بکارگیری حقایقی کسریا اضافه شود ).سپس موتور استنباط قانون دیگری را انتخاب مـی کنـد و آنرا اجرا می سازد.این پروسه تا زمانیکه دیگرقانونی باقی نماند ادامه می یابد.

کاربر با سیستم از طریق یک کاربر رابط در تعامل اسـت کاربرد رابط ممکن است از منوها ، زبان طبیعی یا دیگر سبکهای تعامل استفاده کند.

سپس بمنظور استدلال از یک موتور استنباط استفاده می شود که هم از دانش متخصصین (که قبلاً بدست آمده ) و هم داده های مشخص در مورد مسأله ویژه که بایستی حل شود استفاده می کند.و همانطور که گفته شد دانش سیستم نوعاً ازقانون اگر- آنگاه پیروی می کند.

گزینه داده های اختصاصی شامل داده های مواردی واقعی است که کاربر به سیستم می دهدو همچنین نتیجه گیـری جزئـی (همـراه بـا اندازه گیری قطعیت ) براساس این داده ها. دریک سیستم قانون مدار این گزینه عنصری در حافظه عملیاتی خواهد بود.

فروش کاشی سنتی قالیچه در انواع طرح ها