مزرعه ، جنگل و باغ ، برای من صرفاً فضا بودند ، تا اینکه تو ، عشق من ، آنها را به مکان مبدل کردی..

گوته

در حالیکه فضا را گستره ای باز و انتزاعی در نظر می گیریم مکان بخشی از فضاست که به وسیله شخص یا چیزی اشغال شده است و دارای بار معنایی و ارزشی است. بر هم کنش افراد با این محیط است که ویژگی های آن را متمایز از مناطق اطراف می گرداند. مکان مرکز ارزش محسوب است همراه با امنیت و پایداری که در آن نیازهای زیست شناختی برآورده می شود. این نکته در تضاد است با باز بودن و آزادی فضای متفاوت شده . اگر فضا امکان حرکت را به ما می دهد ، مکان ، درنگ را بوجود می آورد.

فرآیند ادراک مکان :

طبق تقسیم بندی نظریه پردازان مباحث محیطی ، به ویژه محققان مکتب گشتالت ، محیط به طور کلی به دو نوع تقسیم می شود :

الف ) محیط جغرافیایی : که همان محیط جهان خارج اعم از طبیعی و انسان ساخت است .

ب ) محیط رفتاری : که حاصل تجربیات شخصی ، اعتقادات ، جهان بینی و ذهنیات افراد است . بنابراین محیط جغرافیایی

بخشی از محیط رفتاری است . این محیط با توجه به اینکه از طریق دریافت مستقیم اطلاعات است که به وجود می آید ، بر اساس شرایط انسان درک کننده اعم از سن ، جنس ، میزان تحصیلات ، خصوصیات شخصیتی ، تربیتی و حتی ویژگی های جسمانی ، متفاوت می باشد .

نظام عصبی انسان شامل مغز ، سلسله اعصاب و حواس انسان در کار برقراری ارتباط بین انسان و محیط برای تأمین شرایط لازم برای بقا و حیات طبیعی و فرهنگی او فعالیت دارند .

در فرآیند فهم انسان از محیط 2 مفهوم " ادراک " و " شناخت " وجود دارند . انسان در برخورد با محیط ، اطلاعات را به صورت انتخابی برمیگزیند و بنا بر شرایط خاص محیطی ، از سایر اطلاعات صرف نظر می کند . مثلاً در هنگام عبور از خیابان دستگاه عصبی بر اطلاعات مربوط ره عبور ایمن از عرض خیابان تمرکز می کند و راه حواس را برای کسب اطلاعات دیگر می بندد

در عین حال معانی داده شده به پدیده ها و موجودات محیط خارج ، حاصل مجموعه ای از توافقات فرهنگی جمعی نیز هست و فرهنگ جمعی بر روی نحوه ادراک ، شناخت و تفسیر جهان خارج از ذهن انسان تأثیر به سزایی می گذارد . بر پایه بررسی های مستمر در فیزیولوژی ادراک ، ذهن انسان ، موجودات و اشیاء را در پیچیده ترین حالت آن بررسی و درک می کند .

یکی از ابزارهای انسان برای درک عمیق محیط پیرامونی الگوهای ذهنی است که به شکل نظریه زبانی در حافظه انسان استقرار یافته اند .

کاشی سنتی تابلوهای قالیچه و گل مرغ - کاشی سنتی رنجبران