فراغت فعالیتی
است که به خاطر ویژگی ارضاکنندگی اش و در آزادی نسبی انتخـاب میـشود .گـذران
اوقـات فراغـت مجموعـه فعالیتهایی رادربر می گیرد که شخص به میل خود خواه برای
استراحت، خواه برای تفـریح و خـواه بـرای گـسترش اطلاعـات ، آموزش شخصی یا مشارکت
آزاد اجتماعی و یا بروز خلاقیت در زمانی فارغ از تعهدات شغلی، خانوادگی و اجتمـاعی
بعهـده مـی گیرد.
بنابراین
گذران اوقات فراغت فعالیتی است که به صرف وجود خودش انتخاب و با نحوه استفاده از
زمان تعریف می شود . ’آزادی و انتخاب‘ بصورت محدود و نه کاملا آزاد، از عناصر اصلی
مهفوم اوقات فراغت است . اوقات فراغت با توجه به زمان ، کـارکرد و عرف جامعه تعریف
و دسته بندی های مختلفی دارد که در این جا با توجه به موضوع این مقاله ، چهار مورد
آنها را می آوریم.
امروزه اوقات
فراغت را از نظر طول زمان می توان به دو بخش کوتاه مدت و فرصتهای چند ساعته در روز
و بلند مدت کـه میتواند چند روز، یک هفته یا یک ماه از سال باشد تقسیم نمود. در
این مقاله توجه ما به گذران اوقات فراغت کوتاه مدت مـی باشد.
فراغت رسمی و
غیر رسمی: هرگاه در جامعه ای قوانین یا هنجارها مورد پذیرش اکثریت مردم باشد، حیطه
هـای ممنوعـه اوقات فراغت نیز محدود میشود. و بر عکس هنگامی که الگوهای فراغتی خاص
به جامعه تحمیل میشود و یا قوانین و ارزشهای اجتماعی به شیوه های نادرست تبلیغ و
اعمال می گردد، بخشی ازمردم به ویژه جوانان به رویگردانی از الگوهای رایج فراغتـی
و پناه بردن به شیوه های پنهان و غیر رسمی و حتی ناسالم رو می آورند.[مهدیزاده14،]
فراغت فعال و
فراغت غیر فعال: فراغت فعال نوعی ازگذران اوقات فراغت است که معمولا با تحـرک
جـسمانی، فعالیـت ذهنی و خلاقیت همراه است، مثل ورزش ، هنرآفرینی، پژوهش علمی و
تولید صنایع دستی . اما فراغت غیر فعال نوعی از گذران اوقات فراغت است که معمولا
جنبه ایستا وانفعالی دارد، مثل تماشا کردن، گوش کردن، مطالعه ساده، سرگرمی و وقت
گـذرانی. بنابراین خصلت پذیرندگی ومصرف
کنندگی درآن غالب است.[ مهدیزاده14،]
در جوامع
کنونی ، چگونگی گذران زمان فراغت به عنوان بخش مهمی از شیوه زندگی و شیوه مـصرف
بـه تلاشـی بـرای ابـراز وجود، کشف هویت خویش و کسب پایگاه و منزلت اجتماعی تبدیل
ش ده است. از این پدیده بعنوان ”فراغت نمایـشی“ نـام برده می شود. [هیوود، 384]
نمونه بارز این پدیده را در تمایل روزافزون قشر جوان به استفاده از فضاهای فراغتی
که ویژگیها و هویت خاصی را به نمایش میگذارند شاهدیم. جوانان به استفاده از کافه
ها، رستورانها و مراکز تفریحی خاص روی آورده اند که به تعبیر خودشان حال و هوا و
شخصیت ویژه ای را تداعی می کنند
فروش کاشی منظره - مینیاتور - تصویر مناسب فضاهای عمومی کاشی سنتی رنجبران