مسجد
مکانی برای عبادت مسلمانان است. این اصطلاح معمولاً به یک ساختمان سرپوشیده اشاره
دارد، اما میتواند به هر مکانی که نمازهای اسلامی در آن برگزار میشود نیز اطلاق
شود؛ مانند یک حیاط روباز.
در
آغاز، مسجدها مکانهایی ساده برای عبادت مسلمانان نخستین بودند و ممکن بود بهجای
ساختمانهای باشکوه، فضاهای روباز باشند. در نخستین دوره معماری اسلامی (650 تا 750 میلادی)، مسجدهای اولیه از فضاهای روباز و
سرپوشیدهای تشکیل میشدند که با دیوار محصور بودند و اغلب دارای مناره بودند؛
جایی که از آن اذان به صورت روزانه اعلام میشد.
از
ویژگیهای معمول ساختمان مسجد، وجود طاقچهای تزیینی به نام «محراب» است که در
دیوارِ رو به شهر مکه (قبله) ساخته میشود؛ جهتی که مسلمانان هنگام نماز باید به
سوی آن بایستند. همچنین
مسجد معمولاً دارای محلی برای انجام طهارت آیینی (وضو) است.
منبر،
که خطبههای عمومی در نماز جمعه از روی آن ایراد میشود، در گذشته از ویژگیهای
مسجد جامع شهر بود، اما بعدها در مسجدهای کوچکتر نیز رایج شد. ساختمانهای مسجد، با درجات مختلف، به
گونهای طراحی میشوند که فضاهای جداگانهای برای مردان و زنان داشته باشند. این الگوی بنیادین سازماندهی، بسته به
منطقه، دوره تاریخی و مذهب یا شاخه اسلامی، شکلهای متفاوتی به خود گرفته است.
مساجد،
افزون بر اینکه مکانهایی برای عبادت در اسلام هستند، برای برگزاری مراسم تشییع و
نماز میت، مراسم ازدواج (نکاح)، شبزندهداریهای ماه رمضان، انعقاد قراردادهای
تجاری، جمعآوری و توزیع صدقات و کمکهای خیریه، و نیز بهعنوان پناهگاه افراد بیخانمان
مورد استفاده قرار میگیرند.
از
اینرو، مساجد از دیرباز بناهایی چندمنظوره بودهاند که بهعنوان مراکز اجتماعی،
دادگاهها و مدارس دینی نیز فعالیت میکردهاند. در دوران معاصر نیز نقش خود را بهعنوان
مکانهایی برای آموزش دینی و مباحثههای مذهبی حفظ کردهاند.
واژگـان
کلـیدی:کاشی سنتی،معماری سنتی،کاشی
کاری مساجد،دکوراسیون و دیزاین،کاشی هفت رنگ،کاشی مسجدی،کاشی محراب،کاشی
قران،تولید کننده کاشی هفت رنگ،کاشی اشپزخانه،کاشی مترویی،کاشی مراکشی
از
میان مساجد، به ترتیب اهمیت، جایگاه ویژهای به این موارد اختصاص داده میشود:
مسجدالحرام در شهر مکه، که مناسک حج و عمره در آن انجام میشود؛ مسجدالنبی در شهر
مدینه، که محل دفن حضرت محمد است؛ و مسجدالاقصی در شهر اورشلیم (بیتالمقدس)، که
مسلمانان بر این باورند حضرت محمد حدود سال 621 میلادی از آنجا به آسمان عروج کرد تا با خدا دیدار
کند.
در
جریان و پس از فتوحات نخستین مسلمانان، صدها مسجد در خارج از شبهجزیره عربستان
بنا شد. همچنین بسیاری از کنیسهها، کلیساها و معابد به مسجد تبدیل شدند و همین
امر در طول قرنها بر شکلگیری و تحول سبکهای معماری اسلامی تأثیر گذاشت.
در
حالی که بیشتر مسجدهای دوران پیشامدرن از طریق موقوفات خیریه (وقف) تأمین مالی میشدند،
در دوران معاصر گرایش دولتها به نظارت و مدیریت مساجد بزرگ با گسترش مسجدهایی که
از منابع مالی خصوصی تأمین میشوند تا حدی متعادل شده است. بسیاری از این مساجد به
پایگاههایی برای جریانهای مختلف احیاگرایی اسلامی و فعالیتهای اجتماعی تبدیل
شدهاند.
اسلام
در سده هفتم میلادی و در دوران زندگی حضرت محمد در شبهجزیره عربستان پدید آمد. نخستین مسجد در تاریخ را میتوان یا
عبادتگاهی دانست که پیرامون کعبه در مکه ساخته شده و امروزه با نام مسجدالحرام
(«مسجد مقدس») شناخته میشود، یا مسجد قبا در مدینه که نخستین بنایی بود که حضرت
محمد پس از هجرت از مکه در سال 622
میلادی بنا کرد. هر
دو این مکانها در منطقه حجاز، در عربستان سعودی امروزی، قرار دارند.
برخی
دیگر از پژوهشگران به سنت اسلامی و آیاتی از قرآن استناد میکنند که بر اساس آنها، اسلام
بهعنوان یک دین پیش از حضرت محمد نیز وجود داشته و پیامبران پیشین، از جمله حضرت
ابراهیم، را دربر میگیرد. بر
پایه سنت اسلامی، ساخت کعبه در مکه به حضرت ابراهیم نسبت داده میشود و در نتیجه، مسجدالحرام
نیز که پیرامون آن قرار دارد، از دیدگاه مسلمانان نخستین مسجدی است که وجود داشته است. همچنین، در حدیثی از صحیح بخاری آمده
است که حرم کعبه نخستین مسجد روی زمین بوده و دومین مسجد، مسجدالاقصی در اورشلیم
(بیتالمقدس) است؛ مکانی که آن نیز با حضرت ابراهیم مرتبط دانسته میشود. از سال 638 میلادی تاکنون، مسجدالحرام در مکه چندین بار گسترش
یافته است تا پاسخگوی افزایش شمار مسلمانانی باشد که یا در آن منطقه زندگی میکنند
یا هر سال برای انجام زیارت سالانه حج به شهر مکه سفر میکنند.
کاشی هفت رنگی حسینیه ها و مساجد
واژگـان
کلـیدی:کاشی سنتی،معماری سنتی،کاشی
کاری مساجد،دکوراسیون و دیزاین،کاشی هفت رنگ،کاشی مسجدی،کاشی محراب،کاشی
قران،تولید کننده کاشی هفت رنگ،کاشی اشپزخانه،کاشی مترویی،کاشی مراکشی