ایرانیان در دوره های قبل از اسلام برای زیبایی و تزیین ابنیه با مصالح ساختمانی نقوش رنگارنگی روی بناها پدید می آورند بنا به آنچه که در افسانه ها می گویند، دیوارهای شهر عظیم و پرشکوه تیسفون پایتخت ساسانیان با ریزه سنگ های قیمتی به شکل موزاییک تزیین شده بود.

هنر کاشیکاری به نوعی تداوم و تکامل هنر سفالگری و دارای قرابت خاصی با آن و همچنین با تکنیک ساخت و پخت آجر است. در ایران اولین مدارک از استفاده کاشی مربوط به شوش و معبد چغازنبیل است.

این شواهد نشان میدهد که در نیمه دوم هزاره دوم ق.م پیشرفت عمدهای در ساخت آجرهای لعابدار و تزئین بنا با آن به وجود آمده بود. کاخ های تخت جمشید و شوش در زمان هخامنشیان نمونه بارز هنر کاشی کاری و آجرهای لعابدار است.

از تزیینات کاشی هم چنین برای آرایش کتیبه ها نیز استفاده شده است که رنگ متن اصلی کاشی های دوره ی هخامنشیان، اغلب زرد، سبز و قهوهای می باشد و لعاب روی آجرها از گچ و خاک پخته تشکیل شده است.

تزیینات منقوش روی دیواره های دوره های قبل از اسلام را شاید بتوان معادل کاشی های رنگارنگ دوره های بعد از اسلام به حساب آورد اگرچه این هنر از دوران باستان در معماری ایران رواج داشت و نمونه هایی از آن در بناهایی مانند کاخ آپادانای شوش به دست آمده است اما استفاده گسترده از کاشی در بناهای ایرانی به دوران پس از اسلام بازمیگردد.

پس از ورود اسلام به ایران تحولات زیادی در این هنر به وجودآمد، و هنرمندان سبک های متنوع اجرایی خود را مطابق با اصول ابنیه اسلامی پیش گرفتند.

هنرمندان از آجرکاری به سمت کاشی مایل شدند هنر کاشی کاری در دوره اسلامی به دو منظور آرایش و استحکام بخشی به بنا، کاربرد ویژه یافت.

شروع به کارگیری کاشی در بناهای دوره اسلامی تاریخ مشخصی ندارد. اما قدر مسلم، در برخی از کاوش ها در محوطه ها و شهرهای اسلامی حاکی از کاربرد آن در دهه های پایانی قرن چهارم هجری است.

در اوایل روی کار آمدن کاشی استفاده از آن در بناها محدود بوده است و تنها به عنوان یک عامل تزیینی در برخی از بخش ها استفاده میشد.

با گسترش دین اسلام در شرق، شیوه معماری در این مناطق خصوصا در بخش تزیینات تغییر نمود. اسلامیون، آن دسته از آثار هنری که از آداب و رسوم اسلامی خارج بودند و حاوی نماد انسانی و حیوانی بودند را تخریب کردند.

در نظر آنان هنر میبایست در خدمت علم و دانش باشد نه پرستش. در عهد اسلامی هنرهای تزئینی و صورت گری فقط از جهت صحنه های یادگاری و حماسی باقی ماندند.

نقاشی مشجر خطوط هندسی و نوشته های کوفی مزین و آمیخته با گل و برگ و غیره روی بناها یقینا از سده سوم هجری به بعد رواج یافته اند.

پس از گسترش اسلام، به مرور هنر کاشی کاری یکی از مهم ترین عوامل تزیین و پوشش نمای بناهای گوناگون به ویژه بناهای مذهبی شد.

هنرمندان همواره به دنبال خلق طرح و نقش نو برای تزیینات این بناها بوده اند. تزیینات مساجد و مقابر شاید مهم ترین دلیل پیشرفت صنعت کاشی کاری در ایران بوده است در نتیجه کاشی به عنوان یک عامل تزینی جدید که می توانست مفاهیم عرفانی را در فضا ایجاد نماید پیشرفت چشمگیری داشت.

نقاشی روی کاشی یا سفال به سبک های گوناگون ارائه شده و با روح و سنت ایرانی پیوند و هماهنگی پیدا کرد. کاشی در تزئینات معماری سده های نخستین دوران اسلامی، با رنگ فیروزه ای و لاجوردی رایج شد که به صورت گسترده در کنار آجرهای بدون لعاب به کار میرفت.

در این دوران، کاشی کاری ابتدا برای آراستن قسمت های بالایی مناره ها، برجسته نمودن (نشان دادن) جمالت مذهبی و آسان کردن بازخوانی آنها به کار میرفت.

ولی به مرور جای خود را در تزئینات بناها باز کرد. هنرمندان ایرانی پس از اسلام نیز با وجود تاثیرات دین اسلام به صورت رفته رفته شیوه های هنر ایران باستان را تغییر داده و به انواع تازه ا از طرح و نقش رسیدند اما با نگاهی دقیق تر می بینیم که از ترکیب کاشی های با رنگ های مختلف به شیوه موزاییک کاری دوران باستان، نوع کاشی «معرق» را به وجود آوردند.

خشتهای کاشیهای ساده و یکرنگ دوره ی قبل از اسالم را به رنگهای متنوع آمیخته و نوع کاشی «هفت رنگ» را ساختند. همچنین از ترکیب کاشیهای ساده با تلفیق آجر و گچ، نوع کاشیهای «معقلی» را پدید آوردند. جالب آن است که بدانید کاشی مشبک در برخی از کتیبه های تاریخی هم دیده شده است.

برخی از قطعات کاشی به جا مانده از هزاران سال پیش نشان میدهند که این هنر، قدمتی دیرینه دارد. کاشیکاریهایی که مربوط به دوران سلجوقیان می باشد یا آثار کاشی مربوط به دوره ایلخانیان، این ادعا را ثابت میکنند.

واژگـان کلـیدی:کاشی سنتی،معماری سنتی،کاشی کاری مساجد،دکوراسیون و دیزاین،کاشی هفت رنگ،کاشی مسجدی،کاشی محراب،کاشی قران،تولید کننده کاشی هفت رنگ،کاشی اشپزخانه،کاشی مترویی،کاشی مراکشی

فروش انواع کاشی اسپانیایی در کاشی سنتی رنجبران