رشد روز افزون
و تحولات سریع در علوم مختلف بر عملکرد بنگاههای اقتصادی و تولیدی تاثیر گذاربودهو
چالش های جدیدی را در عرصه رقابت ایجاد می نماید. نوع و ویژگی این تـاثیرات موجـب
مـی شـود کـه نقش اصلی برای توانمند سازی سازمان ها و بنگاههای اقتصادی برای
رویارویی با ایـن چـالش هـا بـر عهـده واحدهای تحقیق و توسعه قرار گیرد ، لذا
امروزه نقش واحد های تحقیق و توسعه در حفظ قدرت رقابـت با سایر شرکت ها ، کاملا”
با اهمیت می باشد
تغییرات مهم
طی چند دهه اخیر در صنایع شیمیایی
طی قرن نوزدهم
، که با مدرنیزاسیون صنعت شیمیایی، تحولی قابل توجه در این صنعت رخ داد ، این صنعت
توجـه خـود را بـه تولیـد مـواد شـیمیایی انبـوه Chemical Commodity معطـوف سـاخت
. ایـن ترکیبات که در مقادیر بالا هزارها
تن در سال تولید مـی شـوند ، در بـازار
جهـانی توزیـع و فروختـه مـی شودو تولید کنندگان آنها را تنها بوسیله قیمت آنها می
توان از یکدیگر متمـایز سـاخت . کیفیـت و ترکیـب درصد آنها کاملا”مشخص و تعیین شده
است . بنزن ، هیدروژن ، پلی استر مثال هایی از این نوع مـواد مـی باشند
لذا طی این
سال ها تولید به روش انبوه
Production Mass ، به عنوان روش اصـلی تولیـد مـورد استفاده
صنایع مختلف بوده و سهم هزینه تولید در مقایسه با سهم هزینه تحقیق و توسعه طراحی محصول
و سهم هزینه بازاریابی – فروش در قیمت
تمام شده کالا بیشتر بوده است ، لذا مدیران عمدتا” سعی در پائین آوردن هزینه های
تولید داشتند
مواردی چون
ارجحیـت روش تولیـد مـداوم Continious نسـبت بـه روش
غیـرمـداوم
Batch ، توسعه روش های کنترل و بکارگیری اتوماسیون
در صنایع شیمیایی از جمله راهکار های مـورد اسـتفاده در این نوع صنایع برای پایین
آوردن هزینه های تولید بودند
تولید این
دسته از محصولات طی دو دهه پس از جنگ جهانی دوم رشد چشمگیری داشته است .بطور مثـال
رشدتولید الیاف سنتزی پلی استر در جدول 1
آورده شده است
الیاف طبیعی
سال 1948 4353
سال 1969 4285
سال 1989 4794
سنتزی
سال 1948 92
سال 1969 3480
سال 1989 8612
واحد یک
میلیون پوند در سال
بعد از آن
شرکتها شروع به بررسی مقیاس اقتصـادی و تثبیـت ظرفیـت هـای تولیـد و فـروش نمودنـد
و طـی سالهای اخیر توجه و منابع اصلی بسیاری از شرکت هـا بـه جـای تولیـد کـالای
شـیمیایی انبـوه معطـوف بـه محصولات شیمیایی گردید . کمپانی معظم ICI انگلیس مثال خوبی در این زمینه می باشد . این شـرکت
از سال های آخر دهه 90 میلادی تمایلی به تولید پلی استر ، کود شیمیایی یا اتیلن
ندارد و بجای آن هم اکنـون Perfume ،
طعم دهنده و پوشش دهنده هارا برای صنایع مختلف تولید می نماید
هر چند که
تولید مواد شیمیایی انبوه همچنان ادامه دارد ، چرا که دنیا هنوز به تولوئن ،
امونیاک و متانول نیاز دارد . لیکن این ترکیبات بوسیله شرکت هایی که کاملا” کارآ و
بهـره ور مـی باشـند تولیـد مـی شـود . ایـن شرکت ها عمدتا” خصوصی با پرسنل کم،
بوده که به راحتی در شرایط اقتصادی مختلف برای تولیـد ایـن محصولات قابلیت مانور
دارند
همانطور که در
جـدول 1 ملاحظـه مـی شـود طـی دو دهـه 50و60 مـیلادی تولیـد الیـاف سـنتزی در
مقابـل مقدارنسبتا” ثابت تولید الیاف طبیعی از رشدی معادله %20 در سال برخوردار
بوده است . ایـن رشـد هماننـد رشدی است که در سال های اخیر برای صنعت نرم افزاری
وجود دارد ، به عبارت دیگر شرکت دو پونت ، که بزرگترین تولید کننده الیاف سنتزی در
آن دوران بوده است ، را می توان مایکروسافت دهه 50 نامید . طی
سال های 1970 تا 1990 تولید الیاف سنتزی از رشدی معادل %5 برخورداربوده است که
تقریبـا” معـادل رشد جمعیت می باشد و آنچه که این صنعت را طی این سال ها هنوز سود
آور نگاهداشته بود ایجاد واحـد های بزرگ تولید ، طراحی بهینه شده و ویژه برای
تولید محصولات خاص بود . این بهینه سازی در طراحـی واحد های تولید ی بزرگ به معنای
بیرون راندن واحد هـای تولیـدی کـوچکتربـود . در نتیجـه بطـور مثـال کمپانی های
تولید کننده وینیل کلراید در آمریکا که در سال 1964 دوازده عدد بودنـد در سـال
1972 بـه 6 عدد کاهش یافتند .در نتیجه شرکت های تولید کننده مواد شیمیایی به
استراتژی جدیدی برای سود آورنگاه داشتن خود نیاز داشتند . عمده این استراتژی ها بر
اساس سـاختار دهـی مجـدد Restructuring بنـا نهاد ه
شده است
در این راستا
برای بقا و حفظ موجودیت ، صنایع شیمیایی سه راه اصلی پیش روی خود دارند:
1حوزه فعالیت
خود را از صنایع شیمیایی خارج نموده و کسب و کار اقتصادی را در زمینه های
دیگردنبال نمایند
-2 برای تولید مواد شیمیایی انبوه، جهت گیری نموده و تمام
توان خود را برای بالا بردن بهـره وری و کـارا Efficient نمودن واحد
های تولیدی خود صرف نمایند، که دراین صورت فعالیت های تحقیقاتی آنـان در مقایسه با
فعالیتهای بالا بردن بهره وری و کارا نمودن واحد های تولید کمترمی باشد
-3 راه سوم دیگـری کـه در پـیش روی صـنایع شـیمیایی اسـت
تولیـد محصـولات شـیمیایی ویـژه و خـاص Chemicals Speciality مـی باشـد .
ایـن مـواد در مقایسـه بـا مـواد شـیمیایی انبـوه در مقیـاس کوچکتری تولید می شوند
و عمدتا” ارزش افزوده بیشتری دارند . این ارزش افزوده بیشـتر بـه معنـای انجـام
تحقیقات بیشتری می باشد
کاشی کاری سفره خانه های سنتی در کاشی سنتی رنجبران