بارش زمستانه ایستگاهها در حدود 30 درصد از بارش سالانه آنها را تشکیل میدهد. همانطور کـه در جـدول 1دیده می شود. در بررسی ارتباط بارش زمستانه و شاخص زمسـتانه NAO، تنهـا 13 ایسـتگاه از 36 ایسـتگاه انتخـابی دارای ضریب همبستگی با قدرمطلق کمتر از 0/2 بـوده و سـایر ایسـتگاه هـا دارای ضـریب همبسـتگی نسـبتاً بـالایی هستند. ا لبته بصورت جداگانه همبستگی بارش تمام فصول با شاخص زمستانه NAO بررسـی شـد ه[11] کـه بیشـترین همبستگیها مربوط به بارش زمستانه و دوره تر دسامبر - آوریل می باشد. جدول1 نشـان مـی دهـد کـه رخـداد فـاز منفی NAO، جز در ایستگاه شیرین کندی (لیلان چای)، باعث افزایش بارش زمستانه در حد2تا23 درصد شده است. جدول1 نشان می دهد که وقوع فاز مثبت دارای همبستگی نسبتاً پایینی با بار ش ایستگاههای منطقه دارد ولـی بـا ایـن حال رخداد فاز مثبت باعث کاهش بارش به میزان 1 تا 14 درصد در کلیه ایستگاه هاشده است.
تأثیر فاز سرد ENSO یا لانینو بر بار ش پاییزه جزء در ایستگاههای بندر رشکان، آذرشـهر و ایسـتگاه هـروی، باعث کاهش بارش شده است که این میزان از 5 درصد در ایستگاه مراغه تا 45 درصـد در ایسـتگاه صـفاخانه متغیـر است. لانینو به طور متوسط باعث کـاهش 20 درصـد در بـارش پـاییزه ایسـتگاههـای انتخـابی حـوزه شـده اسـت . از جدول2چنین بر می آید که تأثیر فاز سرد (لانینو) بر بارش زمستانه دارای روند خاصی نبوده و یا تأثیر آن بسـیار کـم است. بااین حال بیشترین تأثیر در ایستگاه درودشیء وتبریز با کـاهش بـار ش زمسـتانه در حـدود 65 درصـد مشـاهده گردیده است. لانینو، جز در ایستگاههای تمرارومیه، هاشمآباد بیکران، گچـی و هـروی باعـث کـاهش بـار ش بهـاره بوده که بیشترین تأثیرآن در ایستگاه درودشی وتبریز مشاهده گردیده و کمتـرین تـأثیر در ایسـتگاه بنـد ارومیـه و بـه میزان 4 درصد می باشد. این مطالعات با نتایج تحقیقات ناظم السادات وهمکاران در بررسی ارتباط بارنـدگی فصـلی ایران با شاخصSOI، که بیانگر ارتباط خشکسالی(ترسالی) پاییزه ناحیه شمالغرب کشور بـا مقـادیر مثبـت(منفـی)SOI می باشد همخوانی دارد
با توجه به اینکه تقریباً 27 درصد بارش سالانه حوزه در ایسـتگاه هـای مـورد مطالعـه را بـارش پـاییزه تشـکیل میدهد، شناخت پدیدههای مؤثر بر آن به مدیران منابع آب در منطقه کمک شایانی خواهد نمود.
دما
نتایج نشان میدهد که همبستگی خطی دما با شاخص NAO بسیار پایین است؛ اما با این حال وقـوع فـاز منفـی NAO، باعث گرم شدن هوا از%1 تا%7 در ایسـتگاههـای مـورد بررسـی بـوده اسـت . وقـوع فـاز سـردNAO، در کلیـه ایستگاههای مورد مطالعه باعث سرد شدن هوا شده که این میزان تأثیر از%1تا %4 است.
به منظور محاسبه تأخیر فاز تأثیر شاخصهای SOI وNAO، همبستگی بارش ودما ایسـتگاه هـای تبریـز وارومیـه درفصول مختلف سال با SOI وNAO ماههای قبل بررسی شد که بالاترین همبستگی ها در هر مورد در جدول 4 نشان داده شده است. بطور کلی می توان نتیجه گرفت که همبستگی دمابا SOI، در ایستگاههای تبریـز وارومیـه در فصـول زمستان وپاییز معنی دار است در حالی که دمای زمستانه در هر دو ایستگاه دارای همبستگی بالایی بـا شـاخص NAO دارند. همبستگی بارش پاییزه و SOI در ایستگاه های تبریز وارومیه معنی دار است وهمبستگی NAO با بارش زمستانه وپاییز در ایستگاه تبریز وبارش زمستانه در ایستگاه ارومیه با شاخصNAO معنی دار است.
نتیجه گیری
دراین مقاله ضمن توصیف مفاهیم پدیدههـای اقلیمـی ENSO و NAO و روشـهای بررسـی همبسـتگی میان دماو بارش حوزه دریاچه ارومیه با پدیدههای اقلیمی، به بررسی میزان ارتباط این پارامترها با پدیده هـای اقلیمـی جهانی پرداخته شد. نتایج حاصله را می توان بصورت زیر خلاصه کرد.
تحلیل همبستگی بین بارش و شاخص زمستانهNAO، نشان داد که وقـوع فـاز منفـی NAO باعـث افـزایش بارش و وقوع فاز مثبت آن باعث کاهش بارش در منطقه مطالعاتی( البته با شدت کمتری نسبت بـه تـأثیر فـاز منفـی ) می شود.
وقوع فاز منفیNAO باعث گرمتر شدن هـوای حـوزه ووقـوع فـاز سـرد سـبب سـردتر شـدن هـوای حـوزه میگردد. فاز گرم پدیده ENSO باعث افزایش بارش پاییزه در اکثر ایستگاههـای حـوزه و وقـوع فـاز سـرد باعـث کاهش بارش پاییزه اکثر ایستگاههای حوزه می شود.
با توجه به نتایج حاصله می توان گفت که وضعیت هواشناختی حوزه دریاچه ارومیه متأثر از پدیده های اقلیمی جهانی ENSO و NAO است و تأثیر پدیده NAO، خصوصاً فـاز منفـی آن نسـبت بـه پدیـده ENSO شـدیدتر است. تأثیر این پدیده ها در سالهای حدی آنها بیشتر نمایان است.