پیدایی طاق در میانرودان به هزاره سوم پیش از میلاد می رسد . در کاخ آکادی آشونا مجراهای هرز آبـرو با سقف طاقی پوشیده شده و دارای دریچه های بازدید بوده و مصالح آن از آجر پخته با ملات قیر تشکیل می شده است، و یکی از نخستین نمونه های طاق های آجری نیم دایره ای که متعلق بـه 1300 پـیش از مـیلاد می باشد در شوش یافت شده است که مصالح آن آجری بوده است . در زیگورات چغازنبیل واقع در شوش نیـز ورودی ها از طاق ساخته شده و تاریخ این ساختمان به 1200 سال پیش از میلاد می رسد .
در میانرودان و در سرزمین های پیرامون آن که چوب کافی برای قالب بندی وجود نداشت از روش ویـژه ای برای ساختن فرم های تاقی استفاده می کردند ، این روش ها بعد ها در ایران تکامل یافت و ب ا اسـتفاده از آن در زمان ساسانیان ساختمان های طاقی شکل مانند طاق کسری بنا گردید .
باستان شناسان ایرانی درناحیه بهبهان به آثاری از تمدن ایلامی ها دست یافته اند که از جمله آنها گوری است که سقف آن به شیوه لاچسبانی پوشانیده شده که زمان آن به اواخر هـزاره ی دوم پـیش از مـیلاد مـی رسد همچنین طاق هایی که به کمک روش حلقه ای ( روش لاچـسبانی ) در زمـان ساسـانیان سـاخته مـی شدند بیشتر دارای فرم بیضی شکل و یا سهمی هستند . با آنکه این دو فرم به منحنی نیـرو در طـاق نزدیـک هستند ، و از لحاظ ایستایی فرم کاملی به شمار می روند ، با این حـال گمـان نمـی رود کـه ایـن ملاحظـات مستقیماً در گزینش این شکل هندسی توسط سازندگان آن فرم ها دخالت داشته بلکه با احتمـال زیـاد روش ساختمانی بوده که حاصل آن این شکل بیضی یا سهمی بوده است .
ساختمان فرم های طاقی شکل از دوره اشکانیان در ایران رواج یافت و در دوره ساسانیان به درجه بالایی از تکامل فنی خود رسید . یکی از عالی ترین و کاملترین نمونه طاق های ساسانی کـه بـر طبـق ایـن روش و بدون قالب بندی ساخته شده ، و بزرگترین طاق با مصالح بنایی غیر مسلح در جهان به شمار می رود ، طـاق کسری در تیسفون نزدیک بغداد است . این طاق 25 متر دهانه و حدود 34 متر ارتفاع دارد. طـاق کـسری از مصالح آجری با ملات گچ در حدود 550 میلادی ساخته شده است . اینک که سخن از طاق کسری به میـان است دریغ است که گفتار شیوای فردوسی را در این باره نیاوریم . در این خصوص می تـوان گفـت شـاهنامه فردوسی تنها مرجعی است که جزییات فنی ایجاد این بنا را با دقت و صداقت و جذبه ای شگفت انگیـز آورده است . فردوسی با بیان شیوا و در کالبدی منظوم به ما می گوید که چگونه از میان چند هزار استاد معمار سه تن که دو رومی بودند و یک پارسی ، برگزیده شدند و استاد رومی بدان سبب کـه در گفتـار بر تـر از سـازنده پارسی بود بدان کار گمارده شد . نیز با دقتی که در خور حکیمی چون اوست فردوسی به مـا مـی گویـد کـه استاد سازنده چسان به کار خویش پرداخت و چگونه ساختمان را بنیاد نهاد.
کنون از مداین سخن نو کنم سخنها ز ایوان خسرو کنم
چنین گفت روشن دل پارسی که بگذشت سال از برش چارسی
که خسرو فرستاد کس ها به روم به هند و به چین و به آباد بوم
برفتند کاریگران سه هزار ز هر کشوری هر که بد نامدار
از ایشان هر آنکس که استاد بود ز خشت و ز گچ بر دلش یاد بود
دو صد مرد بگزید اندر میان از ایران و اهواز و از رومیان
از ایشان دلاور گزین کرد سی از این سی دو رومی یکی پارسی
گرانمایه رومی که بد هندسی بگفتار بگذشت از پارسی
بر خسرو آمد جهاندیده مرد بر و کار و زخم بنا یاد کرد
وز آن سه گزیدند رومی یکی که چون او نبد در جهان اندکی
و اما جالبترین بخش این داستان که از نظر مهندسی و حق فناوری امروزی حائز اهمیت فراوان اسـت در آنجا است که استاد سازنده پیش بینی نشست دیوار را کرده و قصدش بر آن بوده کـه بگـذارد بخـشی از بنـا نشست خود را بکند ، تا پس از آن وی به اجرای بقیه کار بپردازد . ولی خسرو که در انجام کار شتاب داشـته پیشنهاد تعطیل موقت کار رانمی پذیرد و استاد سازنده به ناچار مدتی ناپدید می گردد ، و بدین سان به مراد خویش که اجرای درست کار بوده می رسد . سرانجام نیز دوباره استاد پیدا می شود و کار را به پایان می بـرد . بهتر آن است که داستان را از زبان سخن سرای بزرگ حکیم ابوالقاسم فردوسی بشنویم .
چو فرمان دهد خسرو زودیاب نگیرند بر این کار کردن شتاب
همی جست استاد آن تا سه سال ندیدند کاریگری بی همال
بسی یاد کردند از آن کارجوی به سال چهارم پدید آمد اوی
همی برد دانای رومی رسن همان مرد را نیز با خویشتن
بپیمود بالای کار و برش کم آورد کار از رسن هفت رش
رسن باز بردند نزدیک شاه بگفت آنکه با او بیامد براه
چنین گفت رومی که گر زخم کار بر افروزدمی بر سرای شهریار
نه دیوار ماندی نه طاق و نگار نه من ماندمی بر در شهریار
از مسایل اصلی که از ابتدا از فرم هندسی طاق های گهواره ای ناشی شده و در رفتار مکانیکی آنها تـاثیر داشت ، آن بود که در این طاق ها نیروی رانش طاق و نیروی قائم طاق آن می بایستی به کمک تکیـه گـاه و دیواره های کلفت تحمل و خنثی گردد . بدین سبب ایجاد تعادل و استواری طاق همواره مستلزم آن بود کـه دیواره ها و تکیه گاه هایی قوی برای آن ساخته شود و هر گونه عامل تضعیف کننده در دیوار مثل سـوراخ در و پنجره در دیوارهای دو سوی داخل طاق که پایه قوس روی آن قرار می گیرد موجب خرابی طاق می گردید . روی این اصل ، طاق های اولیه و دالان هایی که با سقف طـاقی پوشـیده مـی شـدند بیـشتر بـدون پنجـره ورودی و کناری و تاریک و بدون نور بودند. این مساله در زمان ساسانیان با ابداع روشی نوین بـه نحـو بـسیار جالبی حل شد . یکی از ساختمانهای زمان ساسانی که این راه حل در آن به کار رفته ایوان کرخه در جنـوب غربی خاک ایران است . در این روش طاق زنی ابتدا تعدادی قوس باربرنده عرضی را می ساختند . آنگاه بـین قوسهای عرضی را با طاق معمولی و ضخامت کمتری می پوشانیدند و بار ایـن طـاق هـا بـه عـوض آنکـه بـه دیوارهای دو طرف وارد آید به قوسها منتقل می شد و بنابر این می توانستند دیوار های دو طرف را ظریف تر ساخته و یا در آنها در و پنجره ایجاد نماید