مدیریت آب سابقاً از برنامه ریزی جامع محروم بود. در زمان ریزش باران و برف شدید مسائلی بروز مینماید که نتیجتاً منجر به سیلاب و بهمن میگردد. این پدیده یکی از مواردی است که باید در برنامه ریزی جامع مورد توجه قرار گیرد. از سوی دیگر کیفیت آب، مدیریت کمیت، همچنین مدیریت و سرپرستی آب بندها، شبکه های آبیاری و زهکشی و شبکه های فاضلاب به صورت سنتی در میان یک سری سازمانهای دولتی پخش شده است و هزینه های جاری سیاستگذاران و مسؤولین دولتی را مج بور به بهبود راندمان ساخته است.
سنجش از دور بدون شک وسیلهای مناسب و ارزان برای جمعآوری داده ها میباشد . از آنجا که بشر در طبیعت، جویبارها، رودخانه ها، زمینهای گرفته شده از دریا و افزایش نسبی خشکی دخالت نموده است ، ما اینک با ضرورت ارزیابی مجدد مدیریت آب مواجه شدهایم. ترکیبی از کنترل از دور و مدلها میتوانند برای تکنسینها، مسؤولین دولتی و مدیران ابزارهائی را برای برنامه ریزی و کنترل راهکار جدید مدیریت فراهم نماید
تعیین محل احداث سدهای کوچک
میتوان با شناسایی مناطق مستعد کشاورزی و مطالعه موقعیته ای مناسب احداث سدهای کوچک و تخمین میزان آب سطحی و زیرزمینی حوزه مورد نظر با استفاده از فنی RS، نسبت به توسعه کشاورزی در مناطق جدید اقدام نمود.
از طرفی احداث سدهای کوچک برای تأمین آب کشاورزی در مناطق کم آب اهمیت به سزایی دارد ، با استفاده از فن سنجش از دور شناسایی موقعیت مناسب این سدها از لحاظ توپوگرافی و زمینشناسی امکانپذیر میباشد. همچنین میتوان با پتانسیل سنجی از میزان آب موجود با استفاده از RS و مطالعه میزان فرسایش خاک (به لحاظ کمترین فرسایش) بهترین محل را برای احداث سد و با کمک از نرمافزار GIS فراهم نمود.
برف سنجی
ازهگیری مستقیم گسترش سطح برف از طریق ایستگاه های برف سنجی معمولاً بسیار پرهزینه میباشد و همچنین به علت حساس بودن این ایستگاه ها، هزینه نگهداری و بازرسی آنها بسیار زیاد است. ضمناً از آنجا که تعداد ایستگاه های برف سنجی کم بوده و دا رای توزیع و پراکندگی نامناسبی میباشند، پتانسیل تولید اطلاعات قابل استفادهای که مرتبط با سطح وسیعی باشند را ندارند . از سوی دیگر در فصول سرد و در مناطق دارای بارش برف زیاد دسترسی به اینگونه ایستگاه ها بسیار مشکل میباشد.
ه منظور یافتن ابزار جدید در جهت رفع مسائل فوق، استفاده از تصاویر ماهوارهای در سالهای اخیر در سطح جهان متداول گردیده است. با استفاده از تصاویر ماهوارهای میتوان سطح پیشروی و پسروی برف در حوزه های داخلی و مشترک و نیز درجه حرارت سطح برف را با دقت مطلوب تعیین نمود.
جمعبندی و پیشنهادات
GIS و RS تقریباً در کلیه شاخه های مربوط به آبیاری و زهکشی نفوذ کرده است و به طور وسیعی در سراسر دنیا بکار گرفته میشود. این دو ابزار امکانات بسیار خوبی را به لحاظ برداشت به موقع داده ها و ذخیره و پردازش آنها به وجود آوردهاند.
برداشت داده های زمینی و انجام مطالعات صحرایی بسیار پرهزینه و زمانبر میباشند. به طوریکه گاهی به دلیل سختی کار یا نبود پشتوانه مالی لازم ، چنان فاصله زمانی بین انجام مطالعات و اجرای طرحها ایجاد میگردد که دیگر طرحها از توجیه اقتصادی برخوردار نیستند . یا حتی تغییرات به وجود آمده در شرایط طرح لزوم برداشت دوباره اطلاعات را ایجاب مینماید . از سوی دیگر اطلاعات به دست آمده معمولاً به صورت پراکنده بوده و به طور یکجا موجود نمیباشند . لذا ابزاری کارا برای ذخیره این اطلاعات و پردازش آنها چه به لحاظ آماری و چه به لحاظ پاسخگویی به سئوالات مورد نیاز میباشد.
با توسعه کاربرد GIS و RS در آبیاری و زهکشی و با استفاده از تصاویر ماهوارهای هم فاصله زمانی بین مطالعات صحرایی و اجرای طرحها کاهش یافته و هم اطلاعات به صورت یکپارچه در یکجا موجود خواهند بود. همچنین دسترسی به اطلاعات نیز با توجه به قابلیت GIS در پاسخگویی به سئوالات شرطی با سهولت بیشتری انجام خواهد شد
شایان ذکر است که جا دارد فن سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی به عنوان ابزارهایی برای به انجام رساندن طرحهای پژوهشی به جای موضوعات اینگونه طرحها مورد استفاده قرار گیرند . در این صورت علاوه بر اینکه استفاده از این دو ابزار توسعه پیدا میکند ، سرعت به اتمام رسیدن طرحهای پژوهشی به همراه دقت آنها افزایش پیدا خواهد کرد.