کاشی سنتی رنجبران

صفحه اصلی  |  مقاله ها  |  معماری شیراز
معماری شیراز
 

شیراز نقاط دیدنی و تاریخی زیادی دارد که برخی از این اماکن در ذیل معرفی شده است.
دروازه قرآن:
در ورودی شهر شیراز در نزدیکی تنگ الله اکبر بنای دروازه قرآن واقع شده است. وجه تسمیه این دروازه وجود قرآنی بر بالای طاقی مرتفع است. این دروازه شامل یک طاق مرتفع از نوع طاق کجاوه ای در وسط و دو طاق با ارتفاع کم در طرفین است. این طاق در زمان حکومت عضدالدوله دیلمی در شیراز ساخته و قرآنی نیز در آن جای داده شد تا مسافران به برکت عبور از زیر آن سفر را به سلامت به پایان برند و در موقع سفر از زیر قرآن عبور کنند. با گذر زمان این طاق شکسته و تخریب شد و در نهایت در سال 1327 هجری شمسی یکی از بازرگانان شیراز به نام «حسین ایگار» معروف به اعتمادالتجار با هزینه شخصی خود طاق کنونی را بازسازی کرد و چند آیه از قرآن کریم را با خط ثلث و نسخ که بر روی کاشی نوشته شده بر بدنه طاق نصب کرد.
آرامگاه حافظ:
آرامگاه شاعر بزرگ و غزلسرای نامی ایران خواجه شمس الدین محمد معروف به حافظ در چهارراه حافظیه شهر شیراز واقع شده و مساحت آن 19 هزار و 116 متر مربع می باشد. 65 سال پس از وفات حافظ یعنی در سال 856 هجری قمری «شمس الدین محمد یغمایی» وزیر میرزا ابوالقاسم بایرگورکانی، حاکم فارس، برای نخستین بار عمارتی گنبدی شکل را بر فراز قبر حافظ بنا کرد. این بنا 350 سال پس از وفات حافظ به دستور نادرشاه افشار و یک بار نیز در اوایل قرن یازدهم هجری در زمان حکومت شاه عباس کبیر مرمت شد. در سال 1187 هجری قمری کریم خان زند بر مقبره حافظ بارگاهی به سبک بناهای خود ساخت و بر تربتش سنگی از مرمر نهاد که امروز نیز همچنان باقی است. بر روی این سنگ دو غزل از دیوان حافظ به شیوه نستعلیق نگاشته شده است. پس از کریم خان در سال 1273 هجری قمری طهماسب میرزا حکمران فارس آرامگاه حافظ را بار دیگر تعمیر و مرمت کرد. در سال 1314 هجری شمسی با طراحی «آندره گدار» فرانسوی بازسازی بنای حافظیه انجام شد. سنگ قبر حافظ به ارتفاع یک متر از سطح زمین قرار گرفته و به وسیله پنج ردیف پلکان مدور احاطه شده است. بر فراز بارگاهش گنبدی مسی به شکل کلاه درویشان بر روی هشت ستون بنا شده است.
آرامگاه سعدی:
آرامگاه شاعر نامی قرن هفتم، شیخ شرف الدین بن مصلح الدین سعدی شیرازی در چهار کیلومتری شمال شرقی شیراز در انتهای خیابان بوستان و در مجاورت باغ دلگشا واقع شده است. این مکان در ابتدا خانقاه سعدی بوده که وی اواخر عمر خود را در آنجا می گذرانده و پس از فوت درهمان مکان مدفون شده است. برای نخستین بار در قرن هفتم توسط «خواجه شمس الدین محمد صاحبدیوانی» مقبره ای بر فراز قبر سعدی ساخته شد. در سال 998 به حکم یعقوب ذوالقدر، حکمران فارس، خانقاه شیخ ویران شد و اثری از آن باقی نماند. در سال 1187 هجری قمری به دستور کریم خان زند عمارتی از گچ و آجر بر فراز قبر سعدی بنا شد. این بنا در دوره قاجاریه توسط «فتح علی خان صاحبدیوان» مرمت شد. در سال 1329 هجری شمسی بقعه کنونی به جای ساختمان قدیمی ساخته شد. ورودی مجموعه در راستای ورودی آرامگاه است که معمار آن «آندره گدار» فرانسوی است. ساختمان به سبک ایرانی است با هشت ستون از سنگ های قهوه ای رنگ که در جلوی مقبره قرار دارند و اصل بنا با سنگ سفید و کاشی کاری مزین است. بنای آرامگاه از بیرون به شکل مکعبی است اما در داخل هشت ضلعی است با دیوارهایی از جنس مرمر و گنبدی لاجوردی. این ساختمان محوطه ای در حدود 10 هزار و 395 متر مربع دارد که درحدود 257 متر مربع آن زیربنای اصلی آرامگاه است.
ارگ کریمخانی:
ارگ کریمخانی قصر سلطنتی و اندرونی کریم خان زند حاکم شیراز بوده است که در سال 1180 هجری قمری به دستور وی ساخته شد و در حال حاضر در حوالی میدان شهدا واقع شده است. کریم خان زند برای ساختن قصر خود ماهرترین سنگ تراشان، معماران و هنرمندان آن زمان را به شیراز دعوت کرد و بهترین نوع مصالح را از شهرها و کشورهای مختلف خریداری کرد و در اختیار کارگران قرار داد و در مدت زمان کوتاهی بنای ارگ ساخته شد. در ساختن ارگ معماری نظامی و معماری مسکونی هر دو با هم به کار رفته است. چرا که ارگ خانه پادشاه بود و باید از ضریب امنیتی بالایی برخوردار می بود. بنابراین دیواره های بیرونی که همانند دیوارهای یک قلعه نظامی است بسیار مرتفع است. در زمان سلطنت رضاخان پهلوی و پس از آن ساختمان ارگ به عنوان زندان بزرگ شهر در اختیار شهربانی قرار گرفت و در طول این مدت تمام آثار هنری اتاق ها را با گچ پوشاندند. در سال 1350 ساختمان ارگ در اخیتار سازمان میراث فرهنگی قرار گرفت و مرمت و بازسازی شد.
حرم مطهر حضرت شاهچراغ«ع»:
آرامگاه سید میراحمد بن موسی الکاظم«ع» برادر حضرت امام رضا«ع» معروف به شاهچراغ در مرکز شیراز و در کنار میدانی به نام میدان احمدی قرار دارد.
گنبد نیلوفری حرم شاهچراغ«ع» به سبک بسیار زیبایی کاشی کاری شده و از دور پیداست. این آرامگاه در بین شیرازی ها دارای شکوه و قداست خاصی است. درون حرم با به کاربردن آینه های ریز رنگین به سبکی هنرمندانه آینه کاری شده و انواع خط های زیبای فارسی و عربی تزیین کننده نمای اطراف آینه ها و کاشی هاست.
بنای حرم مشتمل بر ایوانی در جلو و حرمی گسترده در پشت ایوان است که در چهار جانب حرم، چهار شاه نشین قرار گرفته و ضریح مطهر در شاه نشین زیرگنبد قرار دارد و از نقره ساخته شده است. حضرت شاهچراغ در نزد پدر بزرگوارش امام موسی کاظم(ع) از جایگاه و احترام خاصی برخوردار بوده است. اعتبار و جایگاه ایشان در بین فرزندان امام موسی کاظم(ع) به حدی بود که پس از شهادت امام کاظم(ع) گروهی ا زمردم به حمایت از امامت ایشان برخاستند و فرقه ای به نام امامیه را پدید آوردند. تاریخ نویسان زمان پیدایش قبر حضرت احمد(ع) را یکسان ننوشته اند. گروهی آن را در زمان عضدالدوله دیلمی و گروهی در زمان مقرب الدین مسعودبن بدر نوشته اند.
باغ ارم:
باغ ارم در شمال غربی شیراز و درانتهای خیابان ارم قرار گرفته است. این باغ به مناسبت عمارت و باغ بزرگی که در گذشته توسط «شدادبن عاد» پادشاه عربستان به رقابت با بهشت ساخته شده و ارم نامیده شد، به باغ ارم مشهور گردیده است. تاریخ ساخت این باغ را به دوره سلجوقیان نسبت داده اند. چرا که در آن زمان باغ تخت و چند باغ دیگر توسط «اتابک قراجه» حکمران فارس احداث شد و احتمال ایجاد این باغ به درخواست وی و در آن دوران زیاد است. در اواخر سلسله زندیه بیش از 75 سال این باغ در تصاحب سران ایل قشقایی بود. بنای اولیه عمارت باغ ارم توسط «جانی خان قشقایی» اولین ایلخان قشقایی و پسرش «محمدقلی خان» و درزمان فتحعلی شاه قاجار احداث شده است. درزمان ناصرالدین شاه قاجار، میرزا حسن علی خان نصیرالملک این باغ را از خاندان قشقایی خرید و ساختمان کنونی را به جای عمارت قبلی ساخت. عمارت اصلی باغ ارم طبق معماری دوره صفویه تا قاجاریه بنا شده است. این باغ در حال حاضر به عنوان باغ گیاهشناسی مورد استفاده قرار می گیرد. باغ ارم در سال 1353 به ثبت تاریخی رسیده است.
دیگر نقاط دیدنی:
باغ عفیف آباد، باغ نارنجستان قوام، مسجد نصیرالملک، مسجد جامع عتیق، مسجد وکیل، حمام وکیل، بازار وکیل، آرامگاه خواجوی کرمانی، حرم حضرت سیدعلاءالدین حسین(ع)، آرامگاه شیخ روزبهان، آرامگاه ابن خفیف، سرای مشیر، کلیسای ارامنه و... از دیگر مناطق دیدنی در شیراز محسوب می شود

#کاشی سنتی
#کاشی سنتی رنجبران
#کاشی مسجد
#کاشی تزئینی

1399/11/26
بالا