در این‌ مقاله‌، شخصیت‌ و آثار ابن‌قتیبه‌ و ابوحنیفه‌ دینورى‌ به‌صورت‌ تطبیقى‌ بررسى‌ شده‌ است‌.

از نیمه‌ قرن‌ هفتم‌ هجرى‌ به‌ بعد با توجه‌ به‌ شرایط‌ سیاسى‌ و فرهنگى‌ مساعدى‌ که‌ براى‌ شیعیان‌ فراهم‌ شد دانشمندان‌ ونویسندگان‌ شیعه‌ فعالیت‌هاى‌ گسترده‌اى‌ را در جهت‌ ترویج‌ مذهب‌ تشیع‌ آغاز و دنبال‌ نمودند.

یکى‌ از ره‌آوردهاى‌ تاریخ‌ اجتماعى‌ دست‌یابى‌ به‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ اوضاع‌ اجتماعى‌ و نیز آگاهى‌ از چگونگى‌شکل‌گیرى‌ یک‌ گروه‌ خاص‌ مى‌باشد.

پژوهش‌ حاضر در دو مقطع‌ کلى‌ به‌ شناسایى‌ و معرفى‌ مقاتل‌ و نگاشته‌هاى‌ مربوط‌ به‌ تاریخ‌ عاشورا از آغاز تا عصرحاضر مى‌پردازد

تا زمانى‌ که‌ تاریخ‌ را به‌ چشم‌ یک‌ حرفه‌ یا تجارت‌ نگاه‌ کنیم‌ نخواهیم‌ توانست‌ وجود خودمان‌ را در مقام‌ مورخ‌ توجیه‌کنیم