تحقیق‌ درباره‌ تاریخ‌ اجتماعى‌ اقوام‌ و جوامع‌ گذشته‌، رویکردى‌ جدید به‌ تاریخ‌ است‌ که‌ یافته‌هاى‌ بسیارى‌فراروى‌ تاریخ‌ پژوهان‌ قرار مى‌دهد.

هر امت‌ زنده‌اى‌، هویتى‌ مخصوص‌ به‌ خود دارد و شناسنامه‌اش‌ بر اساس‌ میراث‌هاى‌ تاریخى‌اش‌ شکل‌مى‌گیرد.

در این‌ مقاله‌، شخصیت‌ و آثار ابن‌قتیبه‌ و ابوحنیفه‌ دینورى‌ به‌صورت‌ تطبیقى‌ بررسى‌ شده‌ است‌.

از نیمه‌ قرن‌ هفتم‌ هجرى‌ به‌ بعد با توجه‌ به‌ شرایط‌ سیاسى‌ و فرهنگى‌ مساعدى‌ که‌ براى‌ شیعیان‌ فراهم‌ شد دانشمندان‌ ونویسندگان‌ شیعه‌ فعالیت‌هاى‌ گسترده‌اى‌ را در جهت‌ ترویج‌ مذهب‌ تشیع‌ آغاز و دنبال‌ نمودند.

یکى‌ از ره‌آوردهاى‌ تاریخ‌ اجتماعى‌ دست‌یابى‌ به‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ اوضاع‌ اجتماعى‌ و نیز آگاهى‌ از چگونگى‌شکل‌گیرى‌ یک‌ گروه‌ خاص‌ مى‌باشد.