چگونگى جایگاه ثقیف در جاهلیت و اوضاع مختلف اقتصادى، دینى، فرهنگى، سیاسى و اجتماعیشان، و بررسى مناسبات و تعاملات آنان با دیگران، هم چنین اثبات تابع یا متبوع بودنشان در آن مناسبات، از مسائل مورد بررسى این سلسله نوشتار بود

امپراتورى پهناور ایران ساسانى توسط مسلمانان و عمدتاً در زمان خلیفه دوم، عمر بن خطاب (13 23هـ) فتح شد. مناطق باقیمانده نیز در زمان خلفاى پس از او به تصرف مسلمانان درآمد و دامنه فتوحات آنان از حدود ایران فراتر رفت

این نوشتار در دو بخش سامان یافته است. بخش آغازین، به معرفى شخصیت، جایگاه علمى، استادان، شاگردان و آثار خوارزمى و بخش دوم به معرفى و بررسى مقتل خوارزمى و مقایسه آن با مقتل ابومخنف و بخش حوادث کربلا از فتوح ابن اعثم پرداخته است

این نوشتار ترجمه بخشى از مقدمه و فصل نخست از کتاب الدولة العثمانیة، قراءة جدیدة لعوامل الانحطاط نوشته دکتر قیس جواد عزاوى است

صحابه نگارى به عنوان بخشى از علم رجال، ارتباط تنگاتنگى با حوزه سیره شناسى و حدیث دارد. حقیقت آن است که علما و مورخان در این حوزه، تلاش وسیعى کرده اند