بیش‌ از صد سال‌ است‌ که‌ جوامع‌ مشرق‌زمین‌ با گذشته‌ی‌ قرون‌ وسطایی‌ و سیر تحولات‌ مغرب‌زمین‌ و انتقال‌ آن‌ به‌ جهان‌ نوین‌ آشنا شده‌اند

استاد شهید با عقل‌ سلیم‌ و رشد یافته‌ و روح‌ لطیف‌ و نورانی‌ و بهره‌گیری‌ از استادان‌ حکمت، عرفان، فقه‌ و شریعت‌ اسلامی‌ و اندیشه‌ پویا و بالنده، کارآمد، خلاق، نقاد و مولد خویش‌ توانست‌ در دو بعد ایجابی‌ و سلبی‌ به‌ ادراک‌ و ابلاغ‌ صحیح‌ اندیشه‌ و بینش‌اسلامی‌ بپردازد

اندیشه‌های‌ کلامی‌ و فلسفی‌ در جهان‌ اسلام‌ در هر مقطع‌ و برهه‌ای‌ با خصومت‌ها، کشمکش‌ها و مخالفت‌هایی‌ رو به‌ رو بوده‌ است

بنیادگرایی‌ دینی‌ به‌ ویژه‌ بنیادگرایی‌ اسلامی‌ از جمله‌ مفاهیمی‌ است‌ که‌ در سده‌ اخیر، بازتاب‌ گسترده‌ای‌ در سراسر جهان‌ یافته‌ است

مراد من‌ از موانع‌ در این‌ بحث، هرگونه‌ عامل‌ سلبی‌ و ایجابی‌ است‌ که‌ سبب‌ رکود و فتور نقد و نوآوری‌ علمی‌ می‌باشد و از باب‌ تسامح، به‌ «عدم‌ مقتضی» نیز مانع‌ اطلاق‌ می‌کنم.