کاشی سنتی رنجبران

صفحه اصلی  |  آرشـیو اخبـار  |  سه روش جهاني مرمت آثار تاريخي
سه روش جهاني مرمت آثار تاريخي
 
دنياي اقتصاد : در شرايطي که برخي از بناهاي تاريخي غرب کشور در زلزله اخير تخريب شد‌ه‌اند، بار ديگر اين سوال ايجاد مي‌شود که بايد اين بناها را مرمت کرد يا خير. وقتي صحبت از احيا و مرمت بناهاي تاريخي به ميان مي‌آيد، به‌طور کلي دو روش و رويکرد جهاني را مي‌توان برشمرد. اين ديدگاه‌ها اساسا با هم متفاوت هستند. در يک مورد، صاحب‌نظران معتقدند که بناي تاريخي را بايد به‌صورت اصلي حفظ کرد و اجازه داد تا به تدريج خراب شود و اين درحالي است که گروه ديگري از متخصصان بر اين باور هستند که بناي تاريخي بايد مورد بازسازي قرار بگيرد. از جمله مهم‌ترين نگرش‌ها در اين‌خصوص به اوژن‌امانول‌لودوک فرانسوي، جان راسکين انگليسي و برخي ديگر اشاره دارد. اين نگرش نسبت به يک بناي تاريخي مي‌تواند در دوام آن موثر باشد و همچنين اقتصاد بناهاي تاريخي را نيز تحت‌تاثير قرار مي‌دهد، زيرا در صورت تخريب بناها يا فرسودگي و قابل استفاده نبودن آن در بلندمدت هيچ‌گونه عوايد مالي نيز نمي‌توان از آنها کسب کرد. بحث در مورد حفظ آثار و بناهاي تاريخي در کشورهاي توسعه‌يافته بسيار رايج بوده و منجر به شکل‌گيري انباشتي از تجربه شده است، اما برعکس در کشورهاي درحال توسعه چنين تجربه‌اي وجود ندارد. به همين دليل تا زماني که کشورهاي در حال توسعه حمايت جامعي از نهادهاي فرهنگي براي حفظ ميراث تاريخي انجام ندهند، مشکلات فراواني در اين راه وجود خواهند داشت.

نگاه منفي به احيا و توجه به اصالت زمان

جان راسکين انگليسي يکي از مهم‌ترين نظريه‌پردازان درحوزه بناهاي تاريخي، مرمت را بدترين تخريب مي‌داند و معتقد است که يک بناي تاريخي مانند يک سند تاريخي است. از نظر وي کمترين دخالت ممکن بايد در اين بناها صورت بگيرد و آثاري که بر اثر گذشت زمان روي بنا ايجاد شده‌اند بايد باقي بمانند. وي به اصولي همچون فناپذيري و عدم دخالت اعتقاد زيادي داشت. او معتقد بود که معني واقعي کلمه احيا نه از سوي عموم و نه از سوي افرادي که از يادبودهاي عمومي حفاظت مي‌کردند، درک نشده است. وي باور داشت که نمي‌توان و غيرممکن است يک مرده را زنده کرد و نبايد خود را در اين مورد فريب داد. به همين دليل نيز نمي‌توان چنين کاري را در مورد اثري که روزگاري زيبا يا بزرگ بوده است، کرد. به عقيده وي اهميت و درخشش يک بنا نه به سنگ‌هاي آن بستگي دارد و نه به طلايي که ممکن است در آن به کار رفته باشد. مقوله «گذر عمر» براي او يک موضوع کليدي بودو گمان مي‌کرد درخشش يک بناي تاريخي به سن آن بستگي دارد.

لودوک و تلاش در جهت مرمت

در آن‌سوي ماجرا اوژن‌امانوئل ويوله‌لودوک قرار دارد که به‌عنوان يکي از فعال‌ترين چهره‌هاي مرمت تاريخي در جهان نيز شناخته مي‌شود. براساس رويکرد وي، در صورت تخريب بنا بايد آن را به‌صورتي که در نخست بوده، برگرداند و احيا کرد. در طول دهه 1830 ميلادي، جرياني براي احياي ساختمان‌هاي قرون وسطايي در فرانسه به راه افتاده بود. اين نظريه‌پرداز قرن نوزدهمي دست به مرمت بناهاي زيادي زد که از آن جمله مي‌توان به کليساي نتردام پاريس اشاره کرد که توجهات را نسبت به کار وي جلب کرد. وي در کارهايش اغلب حقيقت تاريخي را با تغييرات خلاقانه همراه مي‌کرد. براي مثال تحت‌نظارت وي مناره‌‌اي نيز به جاي مناره‌اي که در جريان انقلاب فرانسه تخريب شد، ساخته شد که بلندتر از قبلي بوده و تا حدودي نيز از نظر سبک با آن تفاوت داشت. به‌طور کلي بسياري از مرمت‌هاي وي جنجالي بودند. او بر اصل «کامل کردن» تاکيد مي‌کرد و رويکردش نسبت به احيا در مواردي که سبک‌هاي مختلفي وجود داشت، دردسرساز شد. در ميان کارهاي عمده وي مي‌توان به قلعه‌هايي همچون «ونسان» در پاريس، «آنتوينگ» در بلژيک، «پيرفوندز»، «راکتلاد» و برخي موارد ديگر اشاره کرد. همچنين لودوک تالارهايي مانند «ناربن» و «سن‌آنتونين نوبل‌وال» را احيا کرد و کليساهاي زيادي از جمله «سن‌سرنين» در تولوز، نتردام در سوئيس، «سن‌مري مگدالن» در وزلي، «سن مارتن» در کلمسي، نتردام در پاريس و بسياري ديگر را نيز مورد احيا قرار داد.

رويکرد ايتاليايي

در ايتاليا، مفاهيمي همچون بازگشت‌پذيري و مرمت کارهاي هنري در کنار اهميت اصالت شي‌ء اصلي به‌عنوان تجسمي از تاريخ، از قرن هجدهم در نقاشي، مجسمه‌سازي و نيز احياي بناهاي تاريخي لحاظ مي‌شد. براي مثال اين کار در سال 1806 براي تثبيت انتهاي شرقي ديوار خارجي کلوزيوم به‌کار گرفته شد. در راستاي اين کار، از موادي کاملا متفاوت براي حمايت از اجزاي اصلي آن که در خطر فروپاشي قرار داشتند، استفاده شد. هيچ تلاشي نيز براي پنهان کردن اين مداخله انجام نشد. با اين حال، 20 سال پس از اين کار، اين شيوه نگرش به مرمت ساختار در نتيجه انتقادات زيبايي‌شناسانه تا حدودي رقيق‌تر شد.

مرمت به سبک بريتانيايي

در بريتانيا، رويکرد ويليام اتکينسون و برخي رويکردهاي ديگر نيز وجود داشتند. اين شيوه مبتني بر اين بود که با استفاده از مخلوط‌هاي ملات بنا را مستحکم کنند تا اينکه آن را با سنگ‌هاي جديد جايگزين کنند. در برخي موارد نيز از سيمان پارکر براي مرمت بناها استفاده مي‌شد که امروزه به‌عنوان سيمان رومي نيز مشهور است. علاوه بر اين در بريتانيا نظراتي مانند راسکين براي حفظ ظاهر بنا به شکلي که تاريخ آن نمايان باشد نيز وجود داشت.

رويکرد فرانسوي

رويکرد ديگري که در مورد مرمت وجود داشت، «احياي مبتني بر سبک» بوده است. سبک انتخاب در فرانسه گوتيک بود که به نوعي ميراث معماري اين کشور محسوب مي‌شد. در بيشتر کارهايي که روي کليساها و قلعه‌ها به منظور احيا يا حذف اضافات ساير ادوار صورت گرفت، اين رويکرد وجود داشت.  درحال‌حاضر جهان نسبت به بازسازي و احياي شهرهاي قديمي و بناهاي تاريخي نگاه مساعدي دارد. با اين وجود، نگاه‌هاي ترکيبي نيز برقرار است. براي مثال در شهرهايي مانند مسقط عمان ساختمان‌هاي تاريخي آن براساس گزارش‌ها بايد دست‌نخورده باقي بمانند اما برخي ديگر از پروژه‌ها قابل دخالت هستند.

1397/12/06
بالا