کاشی سنتی رنجبران

صفحه اصلی  |  آرشـیو اخبـار  |  نگاهي به معماري سنتي و اصيل ايراني
نگاهي به معماري سنتي و اصيل ايراني
 

معماري سنتي | نگاهي به خانه هاي قديمي و اصيل ايراني و بررسي ويژگي هاي آن

معماري سنتي، سبکي از معماري است که در گذشته از آن بهره برده مي شد. به طور کلي به معماري اي که در يک منطقه رواج داشته و مورد علاقه مردمان يک ناحيه مي باشد، معماري سنتي آن منطقه گفته مي شود. معماري سنتي ايران نيز از جذابيت هاي خاصي برخوردار است که با شناخت آن ها، بيش از پيش به گذشته معماري کشورمان افتخار مي کنيم. از شما همراهان عزيز و متحرم آريان معماري دعوت مي کنيم تا پايان همراه ما بوده و اگر نظري راجع به اين مقاله داريد از طريق بخش نظرات انتهاي مطلب با ما در ميان بگذاريد.

 

معماري سنتي چيست ؟

وقتي حرف از معماري سنتي مي شود، همه ما ياد درهاي چوبي با درکوب هاي جذاب و قديمي مي افتيم که با باز کردن اين درها، پس از پيمودن مسير راهرو به چشم انداز حياطي با حوض فيروزه اي پر از سيب و ميوه در آن مي رسيم. تصور تابش نور آفتاب به پنجره هاي مشبک و رنگي که روي طاقچه مادر بزرگ مي تابد نيز از ديگر تصاويري است که در ذهن ما تداعي مي شود. اين ها مواردي مي باشند که تداعي گر بافت معماري سنتي ايرانيان است.

معماري سنتي چيست ؟
معماري سنتي چيست ؟

 

معماري سنتي چيست ؟

معماري سنتي به سبکي از معماري گفته مي شود که در يک منطقه يا محله، از محبوبيت خاصي برخوردار است و عموما نيز در گذشته ايجاد شده است. معماري سنتي ويژگي هايي دارد که توسط معماران و طراحان مورد استفاده قرار مي‌ گيرند. دو نمونه از اين ويژگي ها عبارتند از:

  1. تعهد و احترام به حفظ پيوند با سبک‌ هاي پيشيني که در معماري آن ساختمان به کار گرفته شده است.
  2. استفاده مجدد از مصالح يا طراحي خانه‌ ها و ساختمان‌ هايي که با طرح ساختمان‌ ها در منطقه سازگار و يکپارچه است.

رعايت اين دو مورد در معماري سنتي، سبب مي شود انسجام و وحدتي که در حس ظاهري و فضاي دروني اين سازه ها وجود دارد، به خوبي حفظ شود.

معماري سنتي چيست ؟
معماري سنتي چيست ؟

 

معماري سنتي ايراني در گذشته

مي توان گفت معماري سنتي ايراني که در گذشته انجام مي شده، يکي از بي نقص ترين معماري هاي جهان بوده است؛ زيرا در اين سبک از معماري، بدون استفاده از هيچ گونه وسايل و ابزارآلات پيشرفته اي چنين خانه هاي با ظرافت و جذابي ساخته مي شد که طراحان آينده هم از آن الهام مي گرفتند. معماري سنتي ايراني در آن زمان که استفاده مي شد، به نوعي تجلي و نمايي از فرهنگ جامعه آن زمان بوده است. معماران و طراحان قديمي، در معماري سنتي توجه زيادي به نماي بيروني خانه ها نداتشته اند و بيشتر تمرکزشان روي طراحي داخلي خانه ها بود.

يکي از عجيب ترين نکاتي که در معماري سنتي به چشم مي خورد، توجه بيش از حد معماران به جزئيات مي باشد. به طور مثال در بيشتر خانه هاي سنتي، درب هاي ورودي دولنگه و چوبي بوده و هر لنگه کوبه اي نيز داشته است.

معماري سنتي ايراني در گذشته
معماري سنتي ايراني در گذشته

 

تلفيق معماري مدرن و معماري سنتي

شايد ساختمان هايي که امروزه ساخته مي شود، از معماري اصولي و استانداردي برخوردار نباشند؛ اما نمي توان اين مورد را نديد گرفت که يک معماري خوب مي تواند بر فضاي خانه بسيار تاثير گذار باشد. همچنين با توجه به اينکه هنرمندان و معماران در گذشته از معماري سنتي و اصول مربوط به آن استفاده مي کردند و در عموم آثار هنري و معماري گذشته نيز اين موضوع مشهود بود، اما امروزه پس از عبور از دوران قديم و معماري سبک قديمي، طراحان و معماران مدرن بر اين باورند که تلفيق دکوراسيون مدرن و سنتي محبوبيت غير قابل وصفي را نزد مخاطبين دارد.

هرچند که در دهه هاي اخير و به خصوص سال هاي گذشته، معماري سنتي به دست فراموشي سپرده شد و سبک هاي مدرن اغلب ساختمان ها و بناهاي ايراني را تسخير نمود، اما بعد از توجه معماران و هنرمندان جهان به فرهنگ و معماري ايران معماران و طراحان ايراني از ميراث فرهنگ غني و معماري بي بديل ايران مجددا سود بردند و در طراحي هاي خود اين نقوش را استفاده نمودند.

تلفيق معماري مدرن و معماري سنتي
تلفيق معماري مدرن و معماري سنتي

 

خانه هاي قديمي و سنتي در ايران

در معماري سنتي ايراني، دو عنصر نور و رنگ نقش بسيار اساسي و مهمي را در طراحي دکوراسيون و معماري ايفا مي کنند. هر چند که در معماري امروزي و مدرن کمتر پروژه اي را مي توان پيدا کرد که در آن از نقوش و فرم هاي سنتي و با قدمت ديرينه استفاده کنند اما ناگفته نماند برخي از معماران با استفاده از اين اصول، سعي بر زنده نگه داشتن و حيات معماري سنتي ايراني کرده اند.

توجه به طبيعت در معماري سنتي

يکي از نکات بسيار جالبي که در معماري قديمي به چشم مي خورد، توجه به عنصر باد، خاک و آفتاب است. پنجره هاي گنبدي شکل با شيشه هاي رنگارنگ يا اتاق هايي رو به نور مستقيم آفتاب و دالان هاي حرکت هوا، در معماري قديم به وضوح و به طور کامل قابل رويت است. در اين نوع معماري با در نظر گرفتن فضا و مواردي که در محيط داخلي به چشم مي خورد، به عوامل طبيعي توجه ويژه اي مي شد. همچنين بکار گيري اتاق هاي تودرتو نيز از ديگر ويژگي هاي اين نوع معماري محسوب مي گرديد.

عموما در فضاي مرکزي خانه هايي که از معماري سنتي بهره مي بردند، حوض و باغچه هاي کوچک طراوت منحصر به فردي را به محيط خانه القا مي نمود و گويي اتاق ها با اشراف به اين منظره و در روبروي هم خودنمايي و جلب توجه مي کردند. به علاوه، درب هاي ورودي اين خانه ها از چوب ساخته مي شد و با کلون ها و کوبه هاي جداگانه زنانه و مردانه، نشان از شخصي بودن محيط خانه داشت. معمولا در اين نوع معماري فضايي براي مهمانان که به شاه نشين معروف بود، وجود داشت که عموما به آينه کاري و تزئينات فراوان منقوش بود و کاشي هايي با طرح هاي فرهنگ و سنن ايراني با رنگ هاي خاص و جلب توجه کننده، خودنمايي مي کرد.

فضاي آشپزخانه هر خانه نيز نشان از مهمان نوازي آن خانواده و به طور کلي ايرانيان بود. معمولا در اکثر خانه هايي که ايوان رو به حياط داشتند، نرده ها و دستک هايي چوبي وجود داشت که توسط ستون ها و سقف هاي چوبي زيبا تکميل شده و در کنار ديواره هاي منبت کاري شده ي از جنس چوب، مکمل زيبايي معماري سنتي اين خانه ها بود.

توجه به طبيعت در معماري سنتي
توجه به طبيعت در معماري سنتي

 

ويژگي‌ هاي معماري سنتي ايران

معماري سنتي و بومي ايراني، براي سازگاري يافتن با شرايط اقليمي متفاوتي به وجود آمده است و از اين رو در آن نوآوري و خلاقيت‌ هاي فراواني به کار گرفته شده است. قنات‌ ها، بادگير ها، يخچال‌ ها و مخازن‌ هاي زيرزميني آب نمونه‌ هايي از معماري پايدار سنتي در ايرانِ گذشته مي باشد. از جمله ويژگي‌ هاي بنيادي معماري ايراني در گذشته مي توان به:

  1. طرح هاي همگن و يکسان
  2. برونگرايي
  3. مينيماليسم
  4. بکارگيري انسان‌ شناسي و معرفت شناسي در آثار
  5. استفاده از تقارن و عدم تقارن

همچنين نور طبيعي به عنوان عامل کليدي در تمايز ميان طرح ها در معماري سنتي ايراني مورد استفاده قرار گرفته است.

1397/09/22
بالا